Kim byli neandertalczycy?

Większość osób z Zachodu myśli o neandertalczykach jako o nieudolnych, mamroczących głupcach, którzy wędrowali bez celu w poczuciu osamotnienia i nieszczęścia.

Ale neandertalczycy byli w Europie dłużej niż współcześni ludzie; przez kilkaset tysięcy lat przeżyli dobre i złe czasy.

Myślenie o neandertalczykach jak o gorszych to powrót do najwcześniejszych opisów z 1800 roku, kiedy to pierwszy neandertalczyk został uznany za “dziwaka", “idiotę", “niegodnego koncepcji moralnej czy religijnej".

Reklama

Wielokrotnie, po 1865 roku, naukowcy powtarzali taki pogląd. Nawet wielu paleontologów poprało taką opinię.

Znacząca zmiana

Jednak w ostatnich 10 latach nastąpiła znacząca zmiana w ocenie neandertalczyków, okazuje się bowiem, że wiele możliwości i zachowań łączy ich ze współczesnymi Europejczykami.

Ta rewolucja w sposobie myślenia o neandertalczykach wynika z odkryć archeologicznych, z ponownej oceny ich anatomii.

Najbardziej niesamowite są wyniki badań sekwencji DNA szczątków neandertalczyka, które pokazują, że Europejczycy czerpią do 4 procent swoich genów właśnie od neandertalczyków.

Około 80 sekwencji genów pochodzi bezpośrednio od nich; a także regulatory węchu, wzroku, podziału komórek i skurcz mięśni gładkich.

Jednym z genów, które dzielimy z neandertalczykami jest FOXP2 - część kompleksu genów związanych z produkcją językową.

Wiemy, że warianty tego genu u współczesnych ludzi powodują dysfunkcję języka. Dlatego początkowo zakładano, że neandertalczycy nie mogli być tacy jak my.

A niektórzy twierdzili, że neandertalczycy nie mieli zdolności do wytwarzania podstawowych samogłosek języka - "a", "e" i "u".

Ale ostatnie badania obalają taką tezę. Dowody wskazują, że neandertalczycy mieli dokładną sekwencję genetyczną, taką samą jaką znaleźć można we współczesnych, wokalnych.

Innym kluczem do kwestii językowej jest lateralizacja funkcji mózgu. Język jest głównie po lewej stronie, w obszarze ucha. Ktoś, kto dozna wylewu w tym miejscu ma często zaburzone zdolności językowe.

Lateralizacja jest cechą współczesnych ludzi i znajduje odzwierciedlenie w większej zdolności jednej ręki. Wszyscy ludzie mają stosunek prawej ręki do lewej - 9 do 1.

Nasi najbliżsi krewni - małpy nie mieli lateralizacja, a neandertalczycy tak.

Stosunek 9 do 1 był identyczny jak teraz dla ludzi współczesnych. Wynika z tego, że neandertalczycy mogli mówić.

O czym rozmawiali?

O czym mogli rozmawiać? Być może o tym, jakiego użyć barwnika, ponieważ dwutlenek manganu i bloki czerwonej i żółtej ochry zostały znalezione w niektórych z miejscach, w których żyli.

W Holandii, na początku neandertalczycy skraplali te barwniki. Prawdopodobnie rozpuszczali czerwoną ochrę w rękach - znaleziono krople w jednym z miejsc.

A może rozmawiali o tym, jakimi piórami się przyozdobić? Znaleziono między innymi pióra sępa, orła, sokoła, kruka.

Być może mówili o strategiach związanych z polowaniem na nie.

A może rozmawiali o mocy szpon orła? Naszyjniki wykonane z tych szpon zostały znalezione we Francji czy Hiszpanii.

A może neandertalczycy rozmawiali o swoich bliskich zmarłych. Noworodki, dzieci, młodzież i dorośli zostali znalezieni w przygotowanych grobach, niektórzy mieli przy sobie jakieś przedmioty - byli przygotowani na to, co miało ich spotkać.

Zostało nawet znalezione miejsce, gdzie spoczywała kobieta, a na jej czole było 35 równoległych linii - prawdopodobnie jest to związane z jakimś rytuałem.

Czy neandertalczycy opowiadali o osobie? Nie wiadomo, ale znaki wskazują na pewne zachowania rytualne.

Mogli mówić także o polowaniu. Wiadomo, że w niektórych miejscach gromadzone były skorupiaki, polowali na morświny i foki, prawdopodobnie jedli ryby. Wiemy, że polowania były podobne do współczesnych.

Ostatnie prace na mikroskamieniałościach w Belgii i Iraku ujawniły elementy roślinne i skrobiowe w diecie neandertalczyków. W Hiszpanii znaleziono natomiast dowody na spożywanie przez nich orzechów, nasion, zielonych warzyw i ziaren gotowanych.

Znaleziono także dowody na to, że stosowali rośliny w celach leczniczych.

Neandertalczycy wiedli znacznie bogatsze życie niż mogliśmy sądzić. Nie byli oni dokładnie tacy jak my, ale ich geny i zachowanie są częścią naszego dziedzictwa. Tak więc należy uważać, gdy nazywa się kogoś "neandertalczykiem". Bo tak naprawdę mówi się o części siebie.

David Frayer

The International Herald Tribune

New York Times/©The International Herald Tribune
Dowiedz się więcej na temat: Wielka Brytania

Reklama

Najlepsze tematy

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje