Jawnym wyrazem nastrojów w brygadzie stała się uroczystość żałobna ku czci majora Włodzimierza Mężyńskiego. W Mamajowcach odbyło się nabożeństwo za duszę niedawno zmarłego oficera, celebrowane przez księdza Panasia. W małej, wiejskiej cerkiewce, gdzie zebrali się uczestnicy obrzędu, ustawiono prostą, drewnianą trumnę, w której znalazły się liczne niemieckie i austriackie odznaczenia, którymi nagrodzono legionistów II Brygady za waleczność na polu chwały. Kapelan wygłosił krótkie, lecz porywające kazanie, a w porywie gniewu na zdradliwych sprzymierzeńców demonstracyjnie zerwał i podeptał sojusznicze ordery. Gest ten powtórzyli natychmiast wszyscy obecni, którzy nie zdjęli dotąd posiadanych insygniów zaborców. Byli wśród nich także oficerowie c.k. armii, przydzieleni do oddziałów polskich. Generał Stanisław Zieliński, komendant PKP, usiłował ostudzić nastroje w podległych mu pułkach, jednak słowa apelu o spokój i rozwagę trafiały na niepodatny grunt. Powszechnie spodziewano się antypolskich posunięć dowództwa armii, od dyslokacji na inny odcinek frontu do rozbrojenia i uwięzienia żołnierzy. 14 lutego około południa rozpoczęło się w budynku szkoły w Mamajowcach zebranie oficerów 2. i 3. pułków piechoty. Wzięli w nim udział ppłk Michał Żymierski, mjr Józef Zając, mjr Roman Górecki, kpt. Włodzimierz Hellman, por. Leopold Rudka, por. Stanisław Wierzchlejski, ppor. Boruta-Spiechowicz, chor. Hartleb i ksiądz Józef Panaś.
Jednogłośnie opowiedziano się za podjęciem działań wymierzonych przeciwko Państwom Centralnym. Rozważano jednak kilka opcji. Niektóre z nich były mało realistyczne, jak propozycja zbrojnego opanowania borysławskiego zagłębia naftowego, czy zamiar przemarszu w kierunku Lwowa z zamiarem opanowania stolicy Galicji i wywołania ogólnokrajowego powstania. Propozycja umiarkowana, czyli zamysł chwilowego "przyczajenia się", wystosowania stanowczego protestu do samego cesarza oraz wzięcia udziału w ogólnym marszu na wschód wraz z wojskami austro-węgierskimi i przejścia na stronę Ententy w odpowiedniej chwili, także nie znalazła poparcia. Najwięcej uznania zyskał plan jak najszybszego przebicia się poprzez front i przyłączenia się do polskich formacji po stronie rosyjskiej. W końcowych chwilach narady do oficerów brygady dołączył jej dowódca, płk Haller. Oznajmił swoim podwładnym, że przygotował dwie odezwy, które zamierza doręczyć gen. Zielińskiemu do podpisania i publikacji. Pierwszy dokument adresowany był do rodaków w kraju, drugi - jako nota protestacyjna - do cesarza Karola I. Umiarkowanie dowódcy wywołało głosy sprzeciwu wśród oficerów. Józef Haller zareagował ostro na te słowa, podniesionym głosem mówiąc: "Co, wy do mnie nie macie zaufania? Ja wiem, co robię i nie cofnę się przed żadną konsekwencją, lecz planów nie chcę ogłaszać w zbyt szerokim gronie, a gdy przyjdzie czas, wydam odpowiednie rozkazy".
Stanowcza postawa komendanta przyniosła efekty. Zebrani oficerowie porzucili spory i rozpoczęli wspólne przygotowanie akcji. W tym czasie generał Zieliński apelował do kadry PKP o uśmierzenie nastrojów i zapobieganie nieprzemyślanym wystąpieniom. Było jednak za późno, by powstrzymać wolę czynnego protestu. Nocą z 14 na 15 lutego w gronie oficerów brygady powstał szczegółowy plan działania. Zasadniczą trudność sprawiało rozproszenie polskich oddziałów. Postanowiono wyznaczyć jako punkt zborny skrzyżowanie dróg z Sadogóry i Mahali w pobliżu miejscowości Rarańcza. Wymarsz poszczególnych pułków miał nastąpić 15 lutego, po zmierzchu, ok. godziny 18. Na godzinę 22.30 zaplanowano koncentrację głównych sił, czyli 2. i 3. pp, pułku artylerii i taborów. Ułani nie mogli wziąć udziału w akcji, gdyż pułk kwaterował zbyt daleko i nie było szans, by dołączył do towarzyszy broni. Ze względu na trudności transportowe artylerzyści mieli pozostawić działa w swoim dotychczasowym miejscu postoju. Pomysł ten oprotestował płk Zagórski, który wymógł, aby jednak zabrać ze sobą ciężką broń brygady. Jak się później okazało, nie była to słuszna decyzja...









~Andrzej
w Brześciu. Rarańcza to jest reakcja na ten fakt. Ponadto nikt i nigdy w jakiejkolwiek formacji ...
~nero
Jestem historykiem niemieckim, narodowości niemieckiej, wychowanym jednak w Polsce i wykształcony...
~Ooku
Zdaję jutro egzamin z historii XIX w. i I WŚ, więc odświeżyłem sobie mocno wiedzę na ten temat. A...
~ta która dużo czyta
II Brygada była mało rozpolitykowana????
Pan Sikorski byl mało rozpolitykowany? Było takie powied...
~michał
za ten artykuł. wypełnił moją lukę w wiedzy o tamtych wydarzeniach :)
~słowianin
"Język polski w szkołach i urzędach, możliwości awansu zawodowego i materialnego bez wyrzekania s...
~komandos
torpedował plany Piłsudskiego walki Polaków po stronie Japonii, czy już po? Przypomnij mi, bo te...
~konserwa
o Polsce i zero polityki...
jak miło odetchnąć
~Arek
Zdrada może być korzystna, może być dramatyczna , ale zawsze pozostaje ZDRADĄ!!!
~RysiekK
policji (w tych przypadkach gdy przestępstwo którego sie "banda" dopuszcza jest też naganne mor...
~Krzysiek
Dzięki "chwalebnej zdradzie" od 90 lat mamy mądre, uczciwe i demokratyczne rządy, nowoczesne, upo...
~polak
demokratycznych rządów?!!?! zapomniałeś o wojnie i powojennej sowieckiej okupacji, przez ponad 5...
~myśliwy
i Niemiec /Prusy/ do dnia dzisiejszego pozostaje nie zmienna. Cyt. Z punktu widzenia Berlina maks...
~ok
kto ci płaci...
~mar
Bzdury!Austria+Niemcy=sojusz.Zdrada
to wypięcie d.na W-kopolskę i Śląsk
~Max
Z tego co przekazywał mi nauczyciel historii to podczas II Wojny Światowej, gdy to nasi wielcy so...
~Gniewko Rymbaba
Czerwonej, to nie znaczy że walczyli po stronie Niemieckiej. Walczyli po stronie POLSKIEJ bo wie...
~RyszardB
Co to jest "zdrada najeźdźców-zaborców" ? Irlandczycy też zdradzili Wielką Brytanię ? POkrętny sp...
~Jo/Ka
~Pisi
Zły tytuł. To Austro-Węgry zdradziły. Wynika to z samego artykułu. Polskie brygady zachowały się ...
~po
pisze na nowo historie. to bartoszewski... a wiec podzial polski na ...nowo !!!
~Lubuszanin
Polacy służyli w obcych armiach zaborców wbrew swojej woli.
Oczywiscie byli tacy co wysługiwali s...
~ast
Tytuł bez wyjaśnienia w treści artykułu. Słabe.
~Ateista
dodaj komentarz »wszystkie wątki »