Na żywo: Obchody 99. rocznicy odzyskania niepodległości

11 listopada 1918 r., po ponad 120 latach zaborów, Polska odzyskała niepodległość. W całym kraju trwały obchody upamiętniające te wydarzenia. Najważniejsze odbyły się w Warszawie, gdzie m.in. przeszedł Marsz Niepodległości. Zachęcamy do prześledzenia zapisu relacji na żywo z tego dnia.

Serdecznie dziękujemy za śledzenie relacji i zapraszamy na kolejne. Miłego wieczoru!

20:06

Powoli w całej Polsce dochodzą końca ostatnie uroczystości związane z 99. rocznicą odzyskania przez Polskę niepodległości.

19:44

Reklama

Jak mówił prezydent, w sobotę rozpoczyna się setny rok od odzyskania niepodległości. "Bo przecież on rozpoczyna się właśnie dzisiaj, licząc miesiąc do miesiąca. Dokładnie za rok będziemy obchodzić 100. rocznicę. Całe te nadchodzące, rozpoczynające się dzisiaj 12 miesięcy są 12 miesiącami stulecia niepodległości Rzeczypospolitej" - powiedział.

Duda podkreślił, że była to niepodległość upragniona, wyczekiwana i z trudem wywalczona przez kilka pokoleń naszych praojców, na naszych pradziadkach zakończywszy. "To oni krwawili się w kolejnych powstaniach, to oni prowadzili pracę organiczną, to oni działali w konspiracji i kultywowali polską tradycję, polski język, uczyli swoich synów potajemnie polskiej historii. To oni przechowali dla nas ten największy dar, jakim jest polskość, poczucie dumy, poczucie wartości bycia Polakiem, członkiem wielkiego narodu żyjącego nad Wisłą" - zaznaczył prezydent.

19:29

Tymczasem w Stalowej Woli przemawia prezydent Andrzej Duda.

19:21

- Najważniejsze, byśmy mogli powiedzieć, po naszej pierwszej, a mam nadzieję pierwszej z wielu kadencji, że wykonaliśmy nasze zadanie. Że ta żałosna bajka o polskiej dyktaturze i polskich klęskach to tylko wymysł chorej, najgorszej propagandy. Niech ten rok będzie rokiem wielkiej pracy, wielkiej pracy ku zwycięstwu, które się naszemu narodowi należy - zaapelował Kaczyński, a uczestnicy spotkania zgotowali mu owacje na stojąco.

19:14

- Wspomnieli państwo nazwisko mojego świętej pamięci brata. Bardzo dobrze, bo rozpoczął proces leczenia tej choroby i odbudowy polskiego patriotyzmu jako prezydent Warszawy, a potem Rzeczypospolitej, a my musimy to kontynuować. By Polacy poczuli się dumni, ale także z tego wszystkiego, co czynimy dziś. Z tego, co jest i będzie naszą piękną przyszłością. Odrzucamy to wszystko: korupcję, nadużycia, złodziejstwo, niszczenie polskiego patriotyzmu. To zadanie na lata, ale musimy je zintensyfikować, bo obchody setnej rocznicy to musi być szczególny, wielki czas. By powstały nowe instytucje jak np. Muzeum Historii - dodał Kaczyński.

- Musimy też domagać się naszych praw, tych wynikających z historii. Francuzom zapłacono, Żydom zapłacono, wielu narodom zapłacono za straty, które ponieśli w czasie II wojny światowej. Polakom nie. To wszystko to element mikromanii narodowej. Musimy to odrzucić. Tu nie chodzi tylko o środki materialne, tu chodzi o nasz status, o nasz honor - raz jeszcze nawiązał do kwestii reparacji.

- Mylą się ci, których można znaleźć nawet w naszych szeregach, że to tylko teatr. To nie teatr, to nasze żądania! To żądania, które są realne. Żądania są możliwe tylko wtedy, gdy idzie za nimi siła i rozwój - podkreślił.

19:08

- Tamta niepodległość była krótka. Później przyszła niewola, pół wieku niewoli. Komunizm w pierwszej fazie okrutny, ludobójczy, później łagodniejszy, ale wciąż będący niewolą. Te rany wciąż trwają, nie są zabliźnione. Ta choroba nie jest wyleczona. Naszym zadaniem, związanym ze 100-leciem odzyskania niepodległości jest, by uczynić wszystko, by proces zabliźniania ran, leczenia tej choroby następował możliwie szybko - dodaje Kaczyński.

19:02

- To był czas, kiedy stworzyliśmy wielkie państwo, a proponowano nam znacznie mniej. Deklaracje zewnętrzne dotyczyły w zasadzie połowy terytorium niż to, co uzyskaliśmy w rzeczywistości. Jaka była różnica? Tym razem wysiłki politycznych elit były połączone z wysiłkami całego społeczeństwa, wszystkich grup. W powstaniu kościuszkowskim, listopadowym i styczniowym stosunkowo niewielka część społeczeństwa poparła powstanie. Tym razem tego poparcia nie zabrakło. Nie przez przypadek, nie na skutek procesów, które były poza decyzjami Polaków. Nie zabrakło wsparcia dlatego, że różni ludzi podjęli już w wieku XIX najróżniejsze działania zmierzające do unarodowienia polskiej klasy robotniczej, polskich mas chłopskich. Dlatego słowa pieśni: "I ci z pałaców i ci z chat", w jakiś sposób odzwierciedlają rzeczywistość. To się udało. I to, jak mi się wydaje, było decydujące. W 1918, 1919, a w szczególności w 1920 roku - mówi Kaczyński.

18:59

- Jeśli dziś mówimy o tym, co wydarzyło się przed prawie stu laty, to robimy to dlatego, że momenty uroczyste i pamięć są tym, co konsoliduje wspólnotę. A wspólnoty potrzebujemy. Bez tego nie będziemy mogli odnosić sukcesów i wpisywać się w historię Europy i świata w taki sposób, na jaki zasługujemy. Zasługujemy na wiele, bo jesteśmy wielkim narodem - mówi Kaczyński.

18:55

Jarosław Kaczyński rozpoczyna przemówienie.

18:48

W Krakowie rozpoczęło się spotkanie patriotyczne, w którym biorą udział najważniejsi politycy PiS, z prezesem Kaczyńskim na czele. Jest też premier Beata Szydło, marszałkowie i kilku ministrów. Prowadzący spotkanie właśnie w tej kolejności przedstawili gości.

18:33

- Ponad 2,5 policjantów przyjechało z całego kraju, by wesprzeć warszawskich kolegów. W całym kraju tego dnia mieliśmy 308 zgromadzeń. We wszystkich uczestniczyło ponad 65 tys. osób. 6100 policjantów mieliśmy w garnizonie stołecznym, a w całym kraju blisko 7 tys. funkcjonariuszy. Nie odnotowano w zasadzie żadnych incydentów. Przebieg uroczystości był bardzo spokojny - powiedział komendant główny policji Jarosław Szymczyk.

- Liczbę uczestników Marszu Niepodległości oceniliśmy na 60 tys. osób - dodał.

Szef KGP odniósł się też do grupy Obywateli RP, którzy jeszcze przed rozpoczęciem marszu zostali zatrzymani przez policję. - 45 osób przewieziono do jednostki, by wyjaśnić to zdarzenie. Żadnej z tych osób nie postawiono zarzutów. Wykonano czynności dotyczące ustalenia tożsamości, bo mogło dojść do zakłócenia legalnego zgromadzenia. W stosunku do dwóch osób została wszczęta procedura wyjaśniająca. Na banerze, którzy trzymali, pojawiły się treści, naszym zdaniem, faszystowskie - dodał Szymczyk.

18:28

- Było bezpiecznie, spokojnie. Policja zapewniła bezpieczeństwo, ale dziękuję też innym służbom. Święto Niepodległości przebiegało w dobrej atmosferze. Jesteśmy dumni, że tak wielu Polaków postanowiło, że chce wziąć udział w manifestacji - powiedział Mariusz Błaszczak, szef MSWiA.

- Polska Policja nie poniosła dziś dodatkowych kosztów, jeśli chodzi o zapewnienie bezpieczeństwa - dodał.

18:17

Prezes PiS Jarosław Kaczyński, premier Beata Szydło i delegacja rządu złożyli kwiaty pod Krzyżem Katyńskim w Krakowie.

18:06

Pod Stadionem Narodowym trwa koncert hip-hopowy. Później mają przemawiać organizatorzy marszu. Na koniec przewidziano koncert pieśni patriotycznych.

17:51

O godz. 18 ma się rozpocząć spotkanie najważniejszych ludzi z PiS w jednym z krakowskich hoteli. Czekamy na wystąpienie Jarosława Kaczyńskiego.

17:41

Dziś Pałac Prezydencki wygląda inaczej. Ozdobiło go słowo "niepodległa", wzorowane na piśmie Józefa Piłsudskiego.

17:29

Uczestnicy Marszu Niepodległości gromadzą się na błoniach stadionu PGE Narodowy. Na miejscu ustawiono scenę, skąd zaplanowano przemówienia organizatorów i uczestników marszu.

Uczestników przybywających na błonia powitał koncert zespołu Irydion, następnie zaplanowano przemówienia organizatorów i uczestników marszu. Manifestacje ma zakończyć koncert pieśni patriotycznych. 

17:25

17:23

Tak początek Marszu Niepodległości wyglądał okiem naszej kamery:

17:11

Marsz Niepodległości dotarł pod Stadion Narodowy.

17:05

Tymczasem o godz. 16, lider PO Grzegorz Schetyna, opublikował film z okazji 99. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. "Patriotyzm to budowanie wspólnoty" - napisał.

16:58

Pierwsi uczestnicy marszu już meldują się pod Stadionem Narodowym.

16:50

Przedstawiciele PiS, w tym prezes partii Jarosław Kaczyński i premier Beata Szydło, rozpoczęli w Krakowie obchody Święta Niepodległości. Politycy wezmą udział w mszy św. w katedrze wawelskiej i złożą kwiaty przy sarkofagach Lecha i Marii Kaczyńskich oraz marszałka Józefa Piłsudskiego.

Po mszy w katedrze wawelskiej delegacja uda się do hotelu Sheraton, gdzie przemówienie wygłosi prezes PiS Jarosław Kaczyński.

Oprócz prezesa PiS i premier rządu do Krakowa przyjechali marszałek Sejmu Marek Kuchciński, marszałek Senatu Stanisław Karczewski, ministrowie, parlamentarzyści PiS, radni oraz mieszkańcy miasta.

16:39

Uczestnicy marszu schodzą powoli z Mostu Poniatowskiego. Marsz Niepodległości przekroczył więc Wisłę. Uczestnicy kierują się w stronę Stadionu Narodowego.

16:32

Uczestnicy marszu mają ze sobą transparenty m.in. z napisami: "My chcemy Boga", "Lwów i Wilno pamiętamy!"; z wizerunkiem Jezusa i apelem: "Króluj nam Chryste". Mają także flagi z emblematem Narodowych Sił Zbrojnych i napisem "Śmierć wrogom ojczyzny", trzymają też transparent z namalowaną twarzą Romana Dmowskiego. W tłumie powiewają tysiące biało-czerwonych flag.

16:22

Wieczorem w uroczystościach w Krakowie udział weźmie premier Beata Szydło, prezes PiS Jarosław Kaczyński oraz marszałek Sejmu Marek Kuchciński, marszałek Senatu Stanisław Karczewski, ministrowie, parlamentarzyści PiS, radni oraz mieszkańcy miasta. 

Politycy wezmą udział w mszy św. na Wawelu, złożą kwiaty w krypcie katedry na Wawelu przy sarkofagach pary prezydenckiej Lecha i Marii Kaczyńskich oraz marszałka Józefa Piłsudskiego. Później w hotelu Sheraton odbędzie się spotkanie patriotyczne, podczas którego przemówienie wygłosi prezes Jarosław Kaczyński.

16:18

Fotoreporter Radek Pietruszka z PAP może się pochwalić zdumiewającym zdjęciem:

16:12

Kraków zaprasza na niecodzienną lekcję śpiewu.

16:10

Marsz antyfaszystowski "Za wolność naszą i waszą" dotarł już do celu - czyli przed Sejm.

16:06

Tymczasem uczestnicy Krucjaty Różańcowej za Ojczyznę po raz szósty modlili się w Święto Niepodległości przed Sejmem. W tym roku w związku z barierkami, które są ustawione przed parlamentem, modlący się nie otoczyli gmachu - tak jak było w ubiegłych latach.

16:02

15:58

W Marszu Niepodległości bierze udział także Ruch Narodowy.

15:56

Gra miejska poświęcona żołnierzom Polskiej Organizacji Wojskowej, historyczna wystawa oraz występ zespołu Suwalszczyzna towarzyszą obchodom Święta Niepodległości zorganizowanym w Suwałkach.

Władze miejskie zorganizowały uroczystość 99. rocznicy odzyskania niepodległości na Placu Józefa Piłsudskiego. W obchodach wziął także udział wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Jarosław Zieliński, poseł pochodzący z Suwałk.

15:48

Podczas marszu odbywa się też kwesta, przy Moście Poniatowskiego stoją osoby z puszkami. Jak zapowiedzieli organizatorzy, pieniądze będą przeznaczone na pokrycie kosztów organizacyjnych marszu.

15:41

Niektórzy uczestnicy marszu wykrzykują hasła: "Raz sierpem, raz młotem w czerwoną hołotę", "Bóg, honor i ojczyzna", "Polski przemysł w polskich rękach", "Naszą drogą nacjonalizm". Uczestnicy wyrażają też sprzeciw wobec środowisk lewicowych, skandowano m.in.: "Precz z lewactwem".

Wśród transparentów są m.in. takie związane z zakazem aborcji. Wielu uczestników ma na ramionach opaski, często z kotwicą Polski Walczącej.

15:37

Narodowe Święto Niepodległości to nie tylko marsze i uroczystości w Warszawie. Podczas pikniku patriotycznego w Miasteczku Galicyjskim w Nowym Sączu odegrano inscenizację wjazdu Józefa Piłsudskiego do miasta

"To taka lekcja historii na żywo, wolność trzeba cały czas pielęgnować, szczególnie poprzez tradycję"- mówili sądecczanie Informacyjnej Agencji Radiowej. Komendant Józef Piłsudski przyjechał do Nowego Sącza na czele swoich oddziałów w grudniu 1914 roku, po zwycięskiej bitwie pod Marcinkowicami. 

15:35

Uczestnicy marszu wyruszyli z Ronda Dmowskiego i przejdą Alejami Jerozolimskimi i Mostem Poniatowskiego. Marsz zakończy się na błoniach Stadionu Narodowego.

15:28

A tu polecamy zdjęcia z antyfaszystowskiego marszu "Za wolność naszą i waszą".

15:27

Po odśpiewaniu hymnu uczestnicy Marszu Niepodległości w końcu ruszyli.

15:26

TVP podaje, że w marszu może wziąć udział nawet 100 tys. osób.

15:25

To chyba jedno z ciekawszych dzisiaj zdjęć.

15:24

Wciąż czekamy na start Marszu Niepodległości. Robi się coraz bardziej czerwono od rac. Ale marsz nie rusza.

15:17

Zachęcamy do obejrzenia najnowszej galerii zdjęć z Warszawy.

15:09

Na trasie Marszu Niepodległości policja spacyfikowała kontrmanifestację Obywateli RP - podaje Mariusz Piekarski.

15:06

Marsz Niepodległości miał się rozpocząć o godz. 15, ale jest małe opóźnienie. Mnóstwo ludzi zebrało się przy Rondzie Dmowskiego. Jest wiele biało-czerwonych flag, odpalono też race.

14:59

Furorę w sieci robi film, który z okazji 99. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości przygotowała ambasada USA w Warszawie.

14:57

Abp Sławoj Leszek Głódź powiedział, że w rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości "modlimy się o wyciszenie naszych polskich serc, o ducha empatii, o kulturę politycznego sporu, która buduje, a nie rujnuje".

14:54

Tymczasem Kraków szykuje się do Krakowskiego Biegu Niepodległości. Tak wyglądają teraz Błonia:

14:51

O godz. 15 w Warszawie rozpocznie się Marsz Niepodległości. W tym roku jego hasło przewodnie brzmi "My chcemy Boga". Marsz ma potrwać do godz. 19. Zakończy się przy Stadionie Narodowym, gdzie już rozstawiona jest specjalna scena.

14:50

Metropolita krakowski, arcybiskup Marek Jędraszewski, mówił, że Polska musi walczyć o "duchową suwerenność i niepodległość" i "trwać przy chrześcijańskich korzeniach".

W Święto Niepodległości metropolita odprawił w Katedrze Wawelskiej mszę za Ojczyznę. Nawiązując do Ewangelii kilka razy powtórzył, że "nie można służyć dwóm Panom".

"Myślenie dające nadzieję na dobrą przyszłość Polski zaczyna się od wsłuchiwania w głos narodu, które jest najwyższym suwerenem tej ziemi" - powiedział arcybiskup Jędraszewski.

Metropolita nawiązał też do dzisiejszej wypowiedzi premier Beaty Szydło: "Tutaj w Warszawie, nad Wisłą są ważne sprawy dla Polski i Polaków. W Warszawie, a nie innych stolicach Europy i świata" - powiedział arcybiskup. Dodał, że należy "dziękować Bogu za pokolenie", które przyniosło Polsce niepodległość.

"Dziękujemy za bohaterów insurekcji kościuszkowskiej, Księstwa Warszawskiego, powstania listopadowego, wiosny ludów, powstania styczniowego, a także za te wspaniałe postaci, nieznane z imienia i nazwiska, które w jakiś sposób unieśmiertelnił Stefan Żeromski w nowel" - powiedział metropolita krakowski.

Arcybiskup Jędraszewski wskazał pięć osób, za które - jak mówił - Polacy szczególnie powinni dziękować: księcia Zdzisława Lubomirskiego, Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego, Ignacego Jana Paderewskiego i świętą Urszulę Ledóchowską. Na koniec dodał: "Módlmy się, aby Polska była Polską".

14:45

Wyjątkowi goście w Pałacu Prezydenckim.

14:42

Wkrótce rozpocznie się także Marsz Niepodległości.

14:39

Wyruszył antyfaszystowski marsz pod hasłem "Za wolność waszą i naszą.

Marsz organizowany jest przez Koalicję Antyfaszystowską "Zmowa Powszechna". W jej skład wchodzi kilkanaście organizacji, m.in. Warszawski Strajk Kobiet, kolektyw Syrena i Obywatele RP.  

"Chcemy postawić naprzeciw nacjonalizmowi, rasizmowi i nienawiści inne wartości. Chcemy pokazać, że wierzymy w wolność, równość, solidarność i wzajemną pomoc" - powiedział Tadeusz Zinowski z Koalicji Antyfaszystowskiej.  

Z kolei Lidia Domańska z Koalicji Antyfaszystowskiej podkreśliła, że protestujący nie mają planów, aby zakłócać Marsz Niepodległości: "Będziemy w pobliżu Marszu, ale na pewno nie będziemy wchodzić na jego trasę, ani narażać uczestników, aby spotkali się z agresją nacjonalistów".  

Według planów, marsz przejdzie ulicami Mokotowską, przez plac Zbawiciela oraz plac Trzech Krzyży i zakończy się pod budynkiem Sejmu. 

14:36

Obchody rocznicy odzyskania niepodległości w Krakowie.

14:28

Łódzkie uroczystości upamiętniające 99. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości rozpoczęły się przed południem nabożeństwem w archikatedrze. Mszy św. odprawionej w intencji ojczyzny przewodniczył ks. abp Grzegorz Ryś, który przed tygodniem objął urząd metropolity łódzkiego.  

W swojej homilii podkreślił, że "dla nas chrześcijan miłość do ojczyzny jest wpisana w boże przykazania". "W szczególności w czwarte przykazanie - miłości do ojca i matki. To od Boga uczymy się rozumienia i przeżywania patriotyzmu" - wskazał arcybiskup.  

Jak wyjaśnił, aby nie przeżywać swojego patriotyzmu jako odniesienia do "jakiejś abstrakcji", przytoczył słowa poety Cypriana Kamila Norwida z "Listu do Michaliny Dziekońskiej", który nazwał jednym z najmocniejszych tekstów w dziejach polskiej myśli patriotycznej. "Gdyby Ojczyzna nasza była tak dzielnym społeczeństwem we wszystkich człowieka obowiązkach, jak znakomitym jest narodem we wszystkich Polaka poczuciach, tedy bylibyśmy na nogach dwóch, osoby całe i poważne - monumentalnie znakomite. Ale tak, jak dziś jest, to Polak jest olbrzym, a człowiek w Polaku jest karzeł - i jesteśmy karykatury, i jesteśmy tragiczna nicość i śmiech olbrzymi... Słońce nad Polakiem wstawa, ale zasłania swe oczy nad człowiekiem" - zacytował.  

Metropolita tłumaczył, że "nie chodzi o przetrącanie radości dnia dzisiejszego, ale żebyśmy w tym dniu stali na dwóch nogach - ucieszyli się wszystkimi uczuciami Polaków, ucieszyli się stojąc pod polskim sztandarem, przypinając do swoich płaszczów polskie barwy, wspólnotą, która potrafi razem zaśpiewać każdą z patriotycznych pieśni".  

Jak jednak zaznaczył, bardzo ważne jest to, by miłość do ojczyzny nie była miłością tylko do abstrakcji, ale do konkretnych osób, wskazując na potrzeby bliźnich - ubogich, samotnych, chorych.

14:20

Pracownicy ambasady Polski w Wilnie, społeczność polska na Litwie oraz Polacy, którzy dzisiaj przebywają w Wilnie, w Narodowe Święto Niepodległości spotkali się przy mauzoleum marszałka Józefa Piłsudskiego na cmentarzu na Rossie. Życzenia Polakom przekazali m.in. prezydent Litwy i minister spraw zagranicznych tego kraju.

14:08

11 listopada, od ponad 20 lat, poza Świętem Niepodległości, w Poznaniu obchodzony jest także dzień imienin ulicy Święty Marcin. Tego dnia mieszkańcy Poznania i turyści zajadają rogale świętomarcińskie - poznańskie przysmaki, których tradycja sięga końca XIX wieku. W trakcie Imienin głównej ulicy miasta, odbywają się także koncerty, pokaz sztucznych ogni i tradycyjny korowód, który prowadzi Święty Marcin na koniu.  

W swoim przemówieniu, do tej tradycji, odniósł się wojewoda wielkopolski Zbigniew Hoffmann. Jak mówił, "nie powinniśmy poprzestawać jedynie na radości jedzenia świętomarcińskich rogali, oglądaniu barwnego korowodu czy słuchaniu koncertów". "To oczywiście piękna i ważna tradycja, lecz nie w niej zawiera się istota naszej wolności" - podkreślił.  

"Musimy dopełniać ją pamięcią o tych, którzy tę wolność nam wywalczyli. Musimy wiedzieć, co jest naprawdę ważne w życiu naszego narodu" - przekonywał wojewoda.  

Jak tłumaczył, niezwykle ważne jest przywracanie prawdziwego sensu słowom, wartościom i czynom. "Nie jest to zadanie łatwe w dobie kulturowej i duchowej atrofii, w dobie postprawdy, w czasie, który chciał uśmiercić historię" - podkreślił.  

Wojewoda zaznaczył jednak, że mimo trudu, który w tym kierunku się podejmuje, nikt nie może zwolnić nas z tej powinności. "To nasze wspólne zadanie i jesteśmy winni je wypełnić jak najlepiej i z radością. Zarówno przez wzgląd na tych, którzy odeszli, jak i na tych, którzy przyjdą po nas" - zaznaczył.  

"Wielkopolanie wygrali powstanie i wolność. Wierzę, że wygramy też przyszłość" - mówił Hoffmann.  

Oficjalne uroczystości Święta Niepodległości w Poznaniu poprzedziła msza św. w intencji ojczyzny, której przewodniczył przewodniczący KEP, metropolita poznański abp Stanisław Gądecki.  

Po niej, odbył się uroczysty przemarsz na plac Wolności, na którym z ceremoniałem wojskowym, odbyły się główne uroczystości rocznicowe.  

Uczestnicy obchodów na placu Wolności mogli zobaczyć program przygotowany przez grupy rekonstrukcyjne, przybliżający historię wojskowości z czasów odzyskania przez Polskę niepodległości. Finałem oficjalnych obchodów Narodowego Święta Niepodległości był koncert Orkiestry Reprezentacyjnej Sił Powietrznych i defilada pododdziałów.

14:05

Zgromadzenie pod hasłem "Niepodległa, Europejska", zorganizowane przez Komitet Obrony Demokracji z okazji Święta Niepodległości, 11 listopada na Placu Zamkowym w Warszawie. Jak mówili organizatorzy, spotkali się, by oddać hołd bohaterom, którzy dzięki swej heroicznej walce i niezłomności na drodze do odzyskania suwerenności, wywalczyli dla nas upragnioną wolność.

14:01

Cały czas trwa dzień otwarty w Sejmie.

13:58

13:48

Gościnność i serdeczność, miasta pełne historii, polskie kino i muzyka, barszcz czerwony i pierogi - to jak wynika z filmu przygotowanego przez ambasadę USA, Amerykanie lubią w Polsce najbardziej. "Polsko, wszystkiego najlepszego z okazji Święta Niepodległości" - życzą w filmie dyplomaci.

Więcej tutaj

13:40

13:34

Zakończyły się centralne uroczystości związane z rocznicą odzyskania przez Polskę niepodległości.

13:33

Kilkaset osób przeszło w sobotę ulicami miasta w Szczecińskim Marszu Niepodległości zorganizowanym przez Porozumienie Środowisk Patriotycznych. Marsz zakończył się złożeniem kwiatów pod pomnikiem Józefa Piłsudskiego.

13:30

W imieniu Sejmu wieniec złożył m.in. marszałek Marek Kuchciński, a w imieniu Senatu marszałek Stanisław Karczewski.  

W imieniu wymiaru sprawiedliwości wieniec złożyli I prezes SN Małgorzata Gersdorf i przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Dariusz Zawistowski.  

Z kolei w imieniu korpusu dyplomatycznego wieniec złożył m.in. nuncjusz apostolski w Polsce Salvatore Pennacchio.  

Ponadto wieńce złożyli m.in. przedstawiciele resortów: w imieniu MON minister Antoni Macierewicz wraz z wiceministrami, w imieniu MSWiA Mariusz Błaszczak.

13:25

Uroczystości trwają w całym kraju.

13:20

13:15

Podczas przemówienia prezydent przypomniał słowa ks. prałata Antoniego Szlagowskiego wypowiedziane podczas tej uroczystości, które - zdaniem Andrzeja Dudy - "muszą być zapamiętane i wyryte w sercach wszystkich Polaków, po wszystkie pokolenia". "Po to, żeby istniała wolna Polska" - uzasadnił prezydent.  

"(Szlagowski) powiedział: Czymże na Boga jesteś, szary żołnierzu, zapomniany, bezimienny? Ty jesteś odwieczny geniusz bojowy narodu - zowiesz się męstwo. Ty jesteś niespożyta, niezmożona moc ideałów narodowych - zowiesz się poświęcenie. Ty jest wszechzwycięska niepodległość ducha narodowego - zowiesz się wolność" - cytował Andrzej Duda.  

"Niech żyje wolna, niepodległa, suwerenna Polska na progu stulecia niepodległości. Cześć i chwała bohaterom wolnej, niepodległej ojczyzny" - podkreślił prezydent.

13:07

Podczas składania wieńca przez Donalda Tuska o doszło do nieprzyjemnego incydentu. W reakcji na pojawienie się Przewodniczącego Rady Europejskiej na Placu Piłsudskiego rozległy się gwizdy i głośne buczenie.

13:07

13:05

13:00

Jako pierwszy wieniec złożył prezydent Andrzej Duda.

12:58

Zakończyło się przemówienie prezydenta Andrzeja Dudy. Za chwilę rozpocznie się składanie wieńców na Grobie Nieznanego Żołnierza.

12:52

"Niepodległość nie jest dana raz na zawsze. W procesie politycznym najważniejsze jest jej umacnianie" - mówił prezydent. Podkreślał także, że to wszystko powinno się odbywać ponad podziałami politycznymi.

12:50

Prezydent wspomina najważniejsze nazwiska związane z odzyskaniem przez Polskę niepodległości.

"Ich nazwiska niech będą w naszej historii zawsze wypisane złotymi zgłoskami: marszałka Józefa Piłsudskiego, Ignacego Paderewskiego, Romana Dmowskiego, Wincentego Witosa, Ignacego Daszyńskiego, Wojciecha Korfantego - to ci, dzięki którym niepodległość wróciła. Czy byli zjednoczeni? W myśli o wolnej Polsce tak. Myśl o wolnej Polsce niepodległej, naszej, była ponad wszystko" - podkreślał prezydent.

"Dzieliły ich wielkie polityczne podziały, dzieliły ich poglądy. Czy się szanowali? Sądzę, że tak. Szanowali się mimo poglądów" - dodał.

12:46

Prezydencie podziękowania za wprowadzenie specjalnej ustawy związanej z obchodami 100-lecia niepodległości zostały skierowane do Sejmu i Senatu.

12:44

"Dziś stoimy w tak ważnym dla nas Polaków, niezwykle symbolicznym miejscu. Na placu, który dziś nazywa się placem marszałka Józefa Piłsudskiego. Jednego z ojców naszej polskiej niepodległości. Polski, która wróciła na mapę" - mówił prezydent.

12:41

Głos zabrał prezydent Andrzej Duda.

12:38

Kilkanaście tysięcy osób uczestniczyło w sobotę w Gdańsku w paradzie z okazji Święta Niepodległości. Pochód dla uczczenia 11 listopada przeszedł ulicami historycznego centrum miasta już po raz piętnasty.

12:30

Rozpoczyna się uroczysta odprawa wart.

12:27

Trwa Apel Pamięci. Wspomniano także o ofiarach katastrofy smoleńskiej.

12:23

Order Orła Białego otrzymał od prezydenta także polski aktor Franciszek Pieczka, odtwórca ról w filmach "Żywot Mateusza" i "Austeria", jak również niezapomniany Gustlik z serialu "Czterej pancerni i pies". Odznaczenie otrzymał za - jak powiedział prezydent - "wielkie zasługi dla polskiej kultury, za ducha niesionego wśród Polaków, za budowanie serc, niezłomne i wspaniałe i trud pracy przez ponad 60 lat działalności artystycznej". 

Prezydent podkreślił, że walka o Polskę odbywała się "nie tylko powielaczem, ta walka odbywała się przez lata nie tylko ukrywaniem tych, którzy potrzebowali tego ukrycia, nie tylko wspieraniem na duchu tych, którzy walczyli na ulicach, na barykadach, którzy uczestniczyli w strajkach, których rodziny drżały o jutro". "Opierała się także na niezłomnym budowaniu polskiej kultury, takiego pnia, dzięki któremu naród istnieje i dzięki któremu kiedyś ten naród przetrwał najtrudniejsze czasy, kiedy państwa polskiego przez 123 lata nie było" - dodał.  

"Jedna rzecz (jest) absolutnie niezwykła: ten artyzm, prawdziwy, znamionujący wielkość talentu, kawalera Orderu Orła Białego polegał na tym, że nawet te role, które były drobne, nawet te role, które były drugoplanowe, pozostały w pamięci" - powiedział Andrzej Duda. "Można rolę odegrać tak, że po prostu zostanie odegrana a można rolę odegrać tak, że nabierze ona niezwykłego wymiaru dla danego dzieła artystycznego. I to właśnie pan Franciszek Pieczka potrafi dokonać, jak bardzo niewielu aktorów w historii polskiego teatru i w historii polskiego filmu, a także w historii polskiej telewizji" - podkreślił.  

"Dlatego też cieszę się, że właściwie w przededniu 90. urodzin pana Franciszka Pieczki, naszemu wspaniałemu aktorowi w imieniu polskiego narodu, w imieniu Rzeczypospolitej to największe polskie odznaczenie mogłem wręczyć" - dodał prezydent.

12:16

Rozpoczął się Apel Pamięci.

12:10

W uroczystości uczestniczy Zwierzchnik Sił Zbrojnych prezydent Andrzej Duda, który wygłosi okolicznościowe przemówienie. Obecna jest też premier Beata Szydło, a także przedstawiciele rządu, w tym: wicepremier, minister finansów i rozwoju Mateusz Morawiecki, wicepremier, minister kultury Piotr Gliński, szef MSWiA Mariusz Błaszczak, szef MON Antoni Macierewicz.  

W uroczystości udział biorą też marszałkowie Sejmu i Senatu Marek Kuchciński i Stanisław Karczewski, szef BBN Paweł Soloch oraz reprezentanci parlamentu, a także m.in. generalicja i duchowieństwo. Prezydentowi towarzyszy pierwsza dama Agata Kornhauser-Duda. Wśród zgromadzonych jest też b. premier, szef Rady Europejskiej Donald Tusk.  

Na placu przed Grobem prezentuje się ponad pół tysiąca żołnierzy, w tym - po raz pierwszy - pododdział wystawiony przez Wojska Obrony Terytorialnej; a także m.in. pododdziały reprezentacyjne policji, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej.

12:09

Transmisja na żywo z Placu Piłsudskiego

12:05

Prezydent Andrzej Duda jest już na Placu Piłsudskiego. Rozpoczęła się uroczysta odprawa wart połączona z Apelem Pamięci.

12:00

Centralne uroczystości państwowe z okazji 99. rocznicy odzyskania niepodległości odbędą się na Placu Piłsudskiego. Trwa oczekiwanie na przyjazd prezydenta.

11:50

Prezydent odznaczył w sobotę, w Święto Niepodległości, Orderem Orła Białego ks. Bernarda Czerneckiego - opiekuna i obrońcę strajkujących i represjonowanych górników z Jastrzębia-Zdroju, kapelana górniczej i śląsko-dąbrowskiej Solidarności.  

Jak mówił Duda, ks. Czarnecki jest "synem śląskiej ziemi, Ślązakiem z krwi i kości, który mówił zawsze o sobie: jestem Polakiem". "Którego rodzina walczyła o Polskę i o polski Śląsk i, który później swoją służbą duchową cały oddał się ludziom pracy, górnikom, którzy chcieli pracować dla Polski, ale chcieli pracować dla Polski wolnej" - wskazywał prezydent.  

Podkreślał, że ksiądz Czarnecki służył ludziom posługą nie tylko duchową, ale także posługą konspiracyjnej, podziemnej walki przeciwko komunistycznemu zniewoleniu. "Od budowy słynnego Kościoła na Górce w Jastrzębiu pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła, słynnej jastrzębskiej parafii górników Solidarności, poprzez patriotyczne kazania, poprzez ukrywanie tych, których ukrywać trzeba było, bo władza ludowa ich ścigała (...) i wreszcie poprzez codzienną posługę duchową" - wyliczał prezydent.  

Andrzej Duda wskazywał, że ks. Czarnecki jest wymieniany, jako jeden z czterech najważniejszych kapelanów Solidarności, obok ks. Kazimierza Jancarza, ks. Henryka Jankowskiego oraz ks. Jerzego Popiełuszki.  

"Dziękuję Bogu i Rzeczypospolitej, że jako prezydent, mogę w jej imieniu i w imieniu całego polskiego społeczeństwa, a zwłaszcza na prośbę Solidarności, prośbę ludzi pracy, dzisiaj księdza prałata odznaczyć. Gratuluję tego odznaczenia" - mówił prezydent.

11:46

IPN opublikował okolicznościowy spot o odzyskaniu niepodległości przez Polskę.

Więcej czytaj tutaj

11:40

Andrzej Duda podkreślił w swoim wystąpieniu, że nie byłoby Polski, "gdyby nie było Polaków, gdyby nie było ludzi, którzy gotowi byli krwawić i oddać życie, znieść więzienie, kazamaty, zsyłkę na Sybir, cierpienie swoje osobiste, rodzin, ubóstwo, utratę majątku (....) - dla wolnej, suwerennej, niepodległej Rzeczypospolitej". "To dzięki nim odzyskaliśmy niepodległą Polskę" - wskazał. 

Prezydent podkreślił, że m.in. dzięki osobom - które w sobotę otrzymały odznaczenia państwowe - "mamy dziś Polskę, z której możemy być dumni, tę Polskę, którą możemy budować, która jest wolna, suwerenna, niepodległa i, w której sami stanowimy o sobie, w której sami decydujemy, w jakich kierunkach będzie się rozwijała, w której sami możemy się spierać, co do tego, jak ta Polska powinna wyglądać". 

Według Dudy "spór" jest ważny dla debaty i budowania, jak najlepszej Polski. "Oczywiście prowadzony w odpowiednich warunkach, prowadzony z odpowiednią klasą, prowadzony w odpowiednim stylu. Spór, który polega na debacie, spór, który polega również w istocie na dialogu" - podkreślił prezydent.

11:37

Prezydent dziękował wszystkim, którzy w sobotę otrzymali odznaczenia państwowe "za wierną, ponadprzeciętną służbę, wielkie ponadprzeciętne dla Rzeczpospolitej zasługi, za wielką, ponadprzeciętną pracę życia", oddaną Rzeczpospolitej. "By (Polska) była wolna, niepodległa, suwerenna, by była. Przede wszystkim by była" - dodał.  

"We wszystkich wymiarach państwa działalności, czy to służby wojskowej, czy działalności duchownej, politycznej, naukowej, sportowej, publicystycznej, artystycznej, czy każdej innej - w każdym przypadku, było i jest budowanie takiej właśnie Rzeczpospolitej: wolnej, niepodległej, suwerennej, dumnej, pięknej" - mówił Andrzej Duda.  

Prezydent zaznaczył, że Polska, jako byt polityczny, istnieje "prawie nieprzerwanie" od 11 listopada 1918 r. "Nie zawsze też ta Polska była suwerenna, są tutaj wśród państwa na sali także ci, którzy otrzymali dzisiaj te odznaczenia za walkę o suwerenną, prawdziwie w pełni wolną Polskę, która będzie mogła sama o sobie stanowić" - podkreślił Andrzej Duda.

11:25

11:18

"To wielki zaszczyt i wielka radość, że  święto odzyskania niepodległości, mogę świętować w tak wspaniałym gronie" - powiedział prezydent do zgromadzonych.

11:15

Prezydent Andrzej Duda przemawia w Pałacu Prezydenckim.

11:14

Kilka minut temu w Warszawie rozpoczął się 29. Bieg Niepodległości.

Trasa biegu liczy 10 kilometrów i wiedzie Aleją Jana Pawła II, wiaduktem nad Alejami Jerozolimskimi, ul. Chałubińskiego i Aleją Niepodległości. Biegacze ubrani będą w białe i czerwone koszulki, wystartują w dwóch kolumnach tworzących polską flagę. Na mecie otrzymają medal z wkomponowanym logotypem biegu czyli pierścieniem z orłem. Chętni na medalu będą mogli wygrawerować swój czas. Bieg Niepodległości to największy bieg z cyklu Warszawskiej Triady Biegowej. W rywalizacji weźmie udział 18 tysięcy biegaczy.

11:08

11:02

Order Orła Białego to najstarsze i najwyższe odznaczenie Rzeczypospolitej Polskiej, nadawane za duże zasługi cywilne i wojskowe dla kraju. Otrzymują go najwybitniejsi Polacy oraz najwyżsi rangą przedstawiciele państw obcych. Przyznaje go prezydent RP. Order noszony jest na wstędze błękitnej przewieszonej przez lewe ramię do prawego boku. Gwiazdę Orderu, niegdyś haftowaną, nosi się na lewej piersi.

Oznaczenie ustanowił król August II Mocny 1 listopada 1705 r., a przestało być nadawane po III rozbiorze Polski. Order ustanowiono ponownie w 1807 r., jako najwyższe odznaczenie Księstwa Warszawskiego i później kongresowego Królestwa Polskiego. Po upadku powstania listopadowego w 1831 r. wraz z Orderem Świętego Stanisława i Orderem Virtuti Militari został zniesiony jako order Królestwa Polskiego.  

Rozkazem cara został ustanowiony Cesarski i Królewski Order Orła Białego, nadawany przez carów w latach 1831-1917 r. Odnowił go Sejm Rzeczypospolitej w 1921 r. jako najwyższe odznaczenie państwowe. W 1992 r. go restytuowano. Pierwszymi osobami, które otrzymały go z rąk prezydenta Lecha Wałęsy w 1993 r. byli Jan Paweł II (papież odebrał swój order dopiero w czasie pielgrzymki do kraju 22 maja 1995) i król Szwecji Karol XVI Gustaw.

10:57

Po powitaniu gości rozpoczęło się wręczanie odznaczeń.

Order Orła Białego otrzymali ks. Bernard Czernecki - opiekun i obrońca strajkujących i represjonowanych górników z Jastrzębia-Zdroju, kapelan górniczej i śląsko-dąbrowskiej Solidarności. Franciszek Pieczka - aktor, odtwórca ról w filmach "Żywot Mateusza" i "Austeria", niezapomniany Gustlik z serialu "Czterej pancerni i pies" oraz Andrzej Pityński - autor rzeźb monumentalnych o tematyce patriotycznej i martyrologicznej.  

10:50

W Pałacu Prezydenckim rozpoczęła się uroczystość wręczenia odznaczeń państwowych.

10:47

Prezes Prawa i Sprawiedliwości Jarosław Kaczyński, wicemarszałek Sejmu Ryszard Terlecki, rzecznik PiS Beata Mazurek złożyli wieniec pod pomnikiem marszałka Józefa Piłsudskiego przy Belwederze.

10:40

10:36

Premier Beata Szydło złożyła kwiaty pod pomnikiem Józefa Piłsudskiego.

10:34

99 lat temu, 11 listopada 1918 r., w wagonie sztabowym w Compiegne, gdzie mieściła się kwatera marszałka Francji Ferdynanda Focha, podpisano zawieszenie broni pomiędzy aliantami a Niemcami, kończące I wojnę światową. Światowy konflikt, który pochłonął życie prawie 10 mln żołnierzy, radykalnie zmienił oblicze ówczesnego świata.

Więcej czytaj tutaj

10:29

Szef Rady Europejskiej Donald Tusk po raz pierwszy przyjął w tym roku zaproszenie, które wystosował Andrzej Duda.

W sobotę po wylądowaniu na warszawskim lotnisku Tusk mówił dziennikarzom, że tegoroczne obchody Święta Niepodległości to ważne preludium dla roku stulecia niepodległości.

"Tej niepodległości, którą Polacy wywalczyli wspólnie, mimo wszystkich dzielących ich różnic i tak samo dzisiaj, wzajemne zrozumienie, wzajemny szacunek i solidarność to warunki utrzymania naszej niepodległości, nie mam co do tego żadnych wątpliwości" - oświadczył b. premier.

Więcej tutaj

10:20

Marszałkowie Sejmu i Senatu złożyli na Twitterze życzenia z okazji Święta Niepodległości.

10:17

Delegacja z prezydentem Andrzejem Dudą złożyła kwiaty przed pomnikiem Ignacego Jana Paderewskiego.

10:11

W związku z obchodami 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości, Archiwum Akt Nowych uruchomiło specjalny portal "Twórcy niepodległości".

Zobacz galerię Twórcy niepodległej na zdjęciach

10:00

"Mamy czas dobrej zmiany, wielkiej zmiany i odbudowy wartości, które przez lata były traktowane jako zbędne, a niekiedy wręcz pomiatane. Odrzucamy tę politykę, odrzucamy politykę wstydu. Nie zejdziemy z tej drogi" - powiedział prezes PiS w krótkim przemówieniu.

9:56

Jarosław Kaczyński i delegacja PiS złożyła kwiaty przed pomnikiem marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie. W jej składzie znalazł się m.in: Kaczyński, szef MSWiA Mariusz Błaszczak, wicemarszałkowie Sejmu: Ryszard Terlecki i Joachim Brudziński, rzeczniczka PiS Beata Mazurek a także minister koordynator ds. służb specjalnych Mariusz Kamiński.

9:47

Apel przy Grobie Nieznanego Żołnierza rozpoczął obchody Święta Niepodległości w Krakowie. Na Placu Matejki dokonano uroczystej zmiany warty i odczytano apel pamięci. Po nim przy grobie złożono kwiaty i zapalono znicze.

O 11.00 w katedrze na Wawelu rozpocznie się msza święta za ojczyznę. Po niej ze Wzgórza Wawelskiego na Rynek Główny przejdzie pochód patriotyczny.

9:43

W homilii bp Guzdek przypomniał także drogę narodu polskiego do odzyskania niepodległości. Przytoczył słowa marszałka Józefa Piłsudskiego wypowiedziane w 1920 r., iż przekleństwem Polaków jest to "żeśmy się podzielili na kilka rodzajów Polaków, że mówimy jednym polskim językiem a inaczej nawet słowa polskie rozumiemy".  

Dodał, że słowa te są dziś nadal aktualne. Nawiązując do rocznicy odzyskania niepodległości, bp Guzdek powiedział: "Wspólnota, to słowo stanowi klucz do zrozumienia fenomenu odrodzenia niepodległej Polski. Jak prywata i podziały spowodowały upadek państwa polskiego, tak zjednoczenie sił całego narodu wokół idei niepodległości doprowadziło do jego zmartwychwstania".  

"Wspólnota. To jedno słowo najpełniej wyraża nasz narodowy program na uroczyste obchody 100. rocznicy odzyskania niepodległości" - podkreślił bp Guzdek.

9:30

W homilii bp Guzdek przypomniał, że "budowa wspólnoty, to podstawowe zadanie także na czas obecny i na przyszłość".  

"Trzeba konsekwentnie usuwać to, co dzieli a pomnażać to, co łączy wspólnotę. Potrzebne są solidarność, pokora, wzajemne zaufanie, odpowiedzialność za każde wypowiedziane słowo, wzajemny szacunek i służba prawdzie" - zaznaczył hierarcha.

9:18

Budowa wspólnoty to zadanie na czas obecny i na przyszłość. Trzeba usuwać to, co dzieli a pomnażać to, co łączy i buduje wspólnotę - powiedział bp połowy WP Józef Guzdek podczas mszy św. z okazji Święta Niepodległości.

9:15

Mszy św. w 99. rocznicę odzyskania niepodległości przewodniczy metropolita warszawski kard. Kazimierz Nycz. Homilię wygłosi biskup połowy WP Józef Guzdek. Mszę św. koncelebruje nuncjusz apostolski w Polsce abp Salvatore Pennacchio. W świątyni obecni są też m.in. wicepremier Mateusz Morawiecki, minister cyfryzacji Anna Streżyńska i szef BBN Paweł Soloch.  

Na zakończenie mszy św. odmówiony zostanie "Akt Dziękczynienia i Zawierzenia Ojczyzny Opatrzności Bożej".

9:10

Wcześniej, prezydent Andrzej Duda złożył biało-czerwony wieniec przed pomnikiem Wincentego Witosa w Warszawie.

9:09

Kilka minut temu, w świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie rozpoczęła się Msza Święta za Ojczyznę. W nabożeństwie, będącym jednym z elementów Narodowego Święta Niepodległości, uczestniczą najwyższe władze państwowe: prezydent Andrzej Duda, premier Beata Szydło oraz marszałkowie Sejmu i Senatu Marek Kuchciński i Stanisław Karczewski.

9:06

11 listopada, z okazji Narodowego Święta Niepodległości, każdy będzie mógł odwiedzić Belweder - miejsce, w którym mieszkał i pracował marszałek Józef Piłsudski, a obecnie prezydent przyjmuje gości. Chętni będą mogli odwiedzić także Sejm i Senat.

9:03

Według informacji z ratusza w stolicy zgłoszono w sumie 12 zgromadzeń publicznych. Największy ma być Marsz Niepodległości; jego organizatorzy deklarują, że weźmie w nim udział 50 tys. osób. Marsz przejdzie starą trasą - przez most Poniatowskiego. Na przejście nową trasą przez Most Świętokrzyski nie pozwoliła prezydent stolicy Hanna Gronkiewicz-Waltz. Organizowany przez środowiska narodowe marsz w tym roku odbędzie się pod hasłem "My chcemy Boga". Kontrmanifestację do Marszu Niepodległości organizuje Antifa.

9:00

W sobotę przypada 99. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości. Kulminacją obchodów Narodowego Święta Niepodległości będzie uroczysta odprawa wart przed Grobem Nieznanego Żołnierza z udziałem: pary prezydenckiej Andrzeja Dudy i Agaty Kornhauser-Dudy oraz premier Beaty Szydło.

Prezydent wygłosi przemówienie na pl. Piłsudskiego. Przed Grobem Nieznanego Żołnierza, jak co roku, zostaną złożone wieńce i kwiaty.

W centralnych obchodach Święta Niepodległości na pl. Piłsudskiego w sobotę udział weźmie ponad pół tysiąca żołnierzy. Po raz pierwszy uczestniczyć w uroczystości będzie pododdział wystawiony przez Wojska Obrony Terytorialnej.

INTERIA.PL/PAP/IAR

Reklama

Najlepsze tematy

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje