​Raport o biedzie w Polsce

W 15 proc. rodzin dotkniętych chorobą lub niepełnosprawnością na jedną osobę przypada dziennie 1,6 zł. Co szósta rodzina nie ma łazienki. Co czwartej starszej osobie w jej codziennych zmaganiach z życiem towarzyszy poczucie niskiej wartości - wynika z Raportu o biedzie w Polsce.

Raport został przygotowany w oparciu o dane zebrane przez wolontariuszy Szlachetnej Paczki w 2015 roku. Zawarto w nim informacje dotyczące ponad 35 tys. polskich rodzin. Powstała również mapa potencjału społecznego, pokazująca dysproporcje pomiędzy liczbą potrzebujących i liczbą darczyńców. W trakcie spotkań z potrzebującymi sprawdzano między innymi, jak Program 500+ wpłynął na sytuację materialną rodziny.

Mapa społecznego potencjału

Reklama

Na podstawie danych z lat 2013-2015 przygotowano wspomnianą mapę potencjału społecznego. Powstały cztery grupy województw: wspomagające, wspomagane, samodzielne oraz te, w których odnotowano wzrost potencjału społecznego.

Do obszarów, które najchętniej pomagają, należą Małopolska, Mazowsze, Dolny Śląsk, Śląsk i Wielkopolska. Występująca tam nadpodaż osób angażujących się w pomaganie innym pozwala na "przesunięcie" tego potencjału na inne obszary. Oznacza to, że część darczyńców z powyższych województw wspiera potrzebujących z Kujawsko-Pomorskiego, Lubelskiego, Łódzkiego, Warmińsko-Mazurskiego, Świętokrzyskiego i Podlaskiego.

Województwami samodzielnymi, w których liczba potrzebujących i liczba darczyńców się równoważą, są Opolskie i Podkarpackie. W Lubuskiem i Pomorskiem odnotowano natomiast wzrost potencjału społecznego.

Kto potrzebuje wsparcia?

Wśród tych, którzy  potrzebują wsparcia., dominują rodziny, w których jest choroba lub niepełnosprawność, samotni rodzice i rodziny wielodzietne. Ta tendencja utrzymuje się od 2013 roku.

Najmniej liczną grupę osób korzystających z pomocy Szlachetnej Paczki stanowią osoby starsze i samotne. W tej grupie daje się również zauważyć najmniejszą dynamikę na przestrzeni ostatnich lat, co jest interesujące - zwłaszcza w kontekście zebranych przez wolontariuszy informacji na temat seniorów i ich potrzeb. Warto jednak w tym miejscu odnotować, że osobnym projektem wspierającym osoby starsze jest Paczka Seniorów. To rodzaj niematerialnego wsparcia, polegającego na wyciąganiu potrzebujących z samotności i budowaniu więzi.

Największe wzrosty, jeśli chodzi o liczbę rodzin zakwalifikowanych do pomocy, da się zauważyć wśród rodzin, które dotknęło nieszczęście.

Starość i samotność

Ta kategoria biedy jest wymieniana w raporcie jako pierwsza, choć osoby te stanowią najmniej liczną grupę obdarowywanych.

Wolontariusze, którzy dotarli do tej grupy potrzebujących w 2015 roku, raportują, że dla starszych i samotnych szczególnie dotkliwe jest poczucie wykluczenia z życia społecznego. Takie osoby nie mają już nikogo bliskiego lub zmagają się ze świadomością, że najbliższa rodzina o nich zapomniała. Osoby starsze już nie pracują, więc nie czują się potrzebne, nie są w stanie realizować swoich pasji, nikt nie chce korzystać z ich życiowego doświadczenia, nie mają dla kogo być autorytetem, nie nadążają za współczesnością.

Czego brakuje tym potrzebującym? Z danych zebranych w raporcie wynika, że z jednej strony są to produkty pierwszej potrzeby (mydło, ogrzewanie, metalowe wiadro, płaszcz, żeby móc pojechać na wesele wnuka), z drugiej - aktywności, marzenia - jak choćby to, żeby zagrać kiedyś w prawdziwym teatrze.

Dla takich osób często jedyną możliwą formą rozrywki jest wyjście na balkon lub doładowanie telefonu za 20 zł.

Czytaj Raport o biedzie w Polsce: www.szlachetnapaczka.pl/raport-o-biedzie

Choroba lub niepełnosprawność w rodzinie

Z raportu wynika, że w 15 proc. rodzin dotkniętych chorobą lub niepełnosprawnością na jednego członka rodziny przypada dziennie 1,6 zł. 20 proc. rodzin borykających się z tymi problemami nie ma łazienki, a co druga rodzina zaciąga pożyczki. Na leki dla chorego przeznacza się natomiast 30 proc. miesięcznego dochodu (dot. 15 proc. rodzin).

Wśród barier, z jakimi borykają się te rodziny, dominuje brak odpoczynku i możliwości na regenerację, niskie poczucie własnej wartości, brak wsparcia w opiece nad dziećmi czy też wykluczenie edukacyjne.

Wolontariusze, którzy poznali takie osoby, zaznaczają, że niezwykle ważne jest wsparcie psychiczne, podnoszące poczucie wartości. Zwykła, krótka, sąsiedzka rozmowa, zainteresowanie  kogoś "z zewnątrz" może być tym, co przełamie trudną codzienność.

Samodzielny rodzic

"Samodzielny rodzic" to osoba samotnie wychowująca i utrzymująca jedno lub więcej dzieci. Wśród potrzebujących, korzystających z pomocy Szlachetnej Paczki, dominują właśnie samotni rodzice.

Jak wynika z raportu, dla 13 proc. samotnych rodziców ciepłe buty i kurtka na zimę dla dzieci to tylko odległe marzenia. Są takie rodziny, w których miesięczny dochód na jedną osobę nie przekracza 50 zł. 340 rodziców samotnie wychowujących dzieci (spośród 20 771 rodzin zakwalifikowanych w 2015 r. do pomocy) nie ma kuchni, zatem przygotowanie kolacji wigilijnej jest wyjątkowym wyzwaniem.

Wśród barier, jakie dostrzegli wolontariusze, znajdują się m.in. brak wsparcia w opiece nad dzieckiem, co z kolei pociąga za sobą mniejsze możliwości podnoszenia kwalifikacji zawodowych i zmniejsza szanse na zdobycie lepiej płatnej pracy. Samotni rodzice to osoby z niską samooceną - wpływa na to często fakt bycia porzuconym przez partnera lub partnerkę.

Nieszczęście

W raporcie wyszczególniono również rodziny, które znalazły się w trudnej sytuacji, ponieważ przydarzyło im się nieszczęście: wypadek, utrata dorobku życia wskutek klęski żywiołowej, pożar, powódź, a także śmierć jednego z członków rodziny.

50 proc. rodzin z tej grupy ma długi, a 479 żyje bez łazienki.

"Co trzecia rodzina dotknięta nieszczęściem czuje się więźniem zaistniałej sytuacji, nie widzi perspektywy zmiany. Przyczynia się do tego ciągłe zmęczenie i myślenie o tym, jak przetrwać kolejny dzień" - czytamy w raporcie.

Wolontariusze, którzy zbierali dane do raportu, zgodnie zaznaczają, że wielką siłą w tej grupie są więzi w rodzinie.

Wielodzietność

Autorzy raportu zwracają szczególną uwagę na Program 500+ i jego konsekwencje. Zastanawiają się, czy sytuacja rodzin wielodzietnych zmieniła się po tym, jak zaczęły otrzymywać finansowe wsparcie ze strony państwa. Pomocą Szlachetnej Paczki mogą zostać objęte jedynie rodziny, w których dochód na osobą nie przekracza miesięcznie 500 zł, w przypadku osób starszych i samotnych - 600 zł.

Z danych zgromadzonych przez wolontariuszy wynika, że w co trzeciej rodzinie wielodzietnej na członka rodziny przypada mniej niż 1/3 pokoju. Prawie 60 proc. rodzin wielodzietnych ma zaciągnięte pożyczki, a rodzice muszą cały czas podejmować decyzję, które dziecko dostanie coś nowego.

Chroniczne zmęczenie, brak czasu i miejsca na odpoczynek to dla 40 proc. rodzin wielodzietnych największe bariery. Do najważniejszych zasobów należą tymczasem silne więzi rodzinne.

Start w samodzielność

W tym roku pojawiła się nowa kategoria "start w samodzielność". Dotyczy ona tych, którzy zaczynają samodzielne życie lub odbudowują je na nowo. Będą to zatem osoby, które wychodzą z życiowego kryzysu (bezdomności, uzależnienia), wychowankowie domów dziecka, kobiety z domów samotnej matki, młode rodziny na starcie, a także studenci, którzy jednocześnie uczą się i pracują, a nie mogą liczyć na finansowe wsparcie rodziny.

Wnioski związane z tą kategorią zostaną przedstawione w przyszłym roku.

Edukacja finansowa dla najuboższych

Ubogie rodziny są mentalnie uwięzione w biedzie, co często przekłada się na wykluczenie społeczne. Zdarza się, że rodzina korzystające z najbardziej typowej formy pomocy - finansowej - nie są w stanie odpowiednio zagospodarować otrzymanych pieniędzy. Wynika to z braku zaradności w zarabianiu i wydawaniu pieniędzy.

Autorzy badania sugerują wsparcie ubogich poprzez edukację finansową. W związku z tą potrzebą uruchomiono projekt Paczka Biznesu. Wolontariusze zostaną odpowiednio przeszkoleni z obszaru zarabiania i wydawania pieniędzy i tą wiedzą podzielą się z potrzebującymi rodzinami. "Chcemy pomóc Polakom odnaleźć się na wolnym rynku" - zaznacza ks. Jacek WIOSNA Stryczek w podsumowaniu "Raportu o biedzie w Polsce".

Pomoc nie tylko materialna

Nie wszystkie rodziny kwalifikują się do pomocy materialnej. Część może liczyć na inny rodzaj wsparcia. Rodziny, które borykają się z problemami wynikającymi z bariery prawnej, mogą liczyć na pomoc prawnika (Paczka Prawnika). Ci, którzy potrzebują wsparcia medycznego, są umawiani na bezpłatne konsultacje (Paczka Lekarzy). Osoby starsze - w ramach Paczki Seniorów - są łączone z innymi ludźmi - tak, by starość nie oznaczała osamotnienia.

Wolontariusze zaczęli również docierać do tych zakamarków Polski, gdzie wcześniej nie była organizowana pomoc w ramach Szlachetnej Paczki (Paczka Przygody).

O badaniu

Dane przedstawione w raporcie zostały zgromadzone podczas spotkań wolontariuszy z potrzebującymi. Każdy wolontariusz spotkał się z potrzebującym co najmniej dwa razy. Podczas takiej wizyty uzupełniał Arkusz Pierwszego i Drugiego Spotkania.

Na podstawie zgromadzonych w ten sposób informacji podejmowana była decyzja o włączeniu (lub nie) rodziny do Szlachetnej Paczki.

W arkuszu wpisywano zarówno zasoby potrzebującego, jak i bariery.

Uwzględnione w kwestionariuszu zasoby to m.in. konkretne umiejętności, wykształcenie, doświadczenie zawodowe, życiowe, zdolność wyznaczania sobie celów, więzi rodzinne. Wśród barier wymieniono między innymi postawę innych wobec rodziny, brak dobrego wzorca, brak świadomości siebie, wykluczenie technologiczne, brak wsparcia w opiece nad dziećmi, słabe zorientowanie w lokalnym rynku pracy, braki w świadomości finansowej i prawnej, wykluczenie edukacyjne czy też zaniżone poczucie własnej wartości.

Czytaj Raport o biedzie w Polsce: www.szlachetnapaczka.pl/raport-o-biedzie

Reklama

Najlepsze tematy

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje