"Uczony, którego nie ma..."

Poniedziałek, 22 grudnia 2008 (14:01)

Najczęściej wymienianym i cytowanym w światowej literaturze naukowej polskim uczonym jest Jan Czochralski. Pojawia się w nazwie najpowszechniej stosowanej metody otrzymywania monokryształów. Niestety, dziwnym zrządzeniem losu Jan Czochralski i jego osiągnięcia były w Polsce przemilczane przez dziesięciolecia. Nie wymieniają go podręczniki, nawet te dla szkół wyższych. W indeksie nazwisk Wielkiej Encyklopedii Radzieckiej Jan Czochralski figuruje jako "czeski chemik".

Zdjęcie

/Odkrywca
/Odkrywca
O jego dokonaniach pamięta jedynie wąska grupa fachowców, choć i ci nie zawsze kojarzą Czochralskiego z Polską. W Encyklopedii Popularnej PWN z 1991 r. Czochralskiemu poświęcono zaledwie trzy wiersze. Dwa razy więcej miejsca oddano współtwórcy komunistycznej partii Mongolii? W indeksie nazwisk Wielkiej Encyklopedii Radzieckiej Jan Czochralski figuruje jako "czeski chemik". "Kronika techniki" ani słowem nie wspomina o twórcy podstaw przemysłu elektronicznego, choć jeden z wynalazków Czochralskiego, zaprzęgnięty do produkcji półprzewodników, stosowany jest dzisiaj w fabrykach największych koncernów elektronicznych - amerykańskiego Intela i Motoroli, koreańskiego Samsunga czy japońskiego NEC-a. Słowem, metodą wymyśloną przez Czochralskiego wytwarza się dziś prawie cały światowy krzem, z którego robione są diody, tranzystory i układy scalone".

"Metoda Czochralskiego" swoją karierę zawdzięcza rewolucji naukowej związanej z odkryciem tranzystora i wprowadzeniem półprzewodników do elektroniki. Więcej, bez metody Czochralskiego nie byłoby dzisiaj elektroniki tak wszechobecnej w naszym życiu. Tą właśnie metodą otrzymywane są kryształy krzemu na układy scalone, będące sercem wszelkich współczesnych urządzeń elektronicznych: komputerów, telefonów komórkowych, cyfrowych aparatów fotograficznych, czipowych kart bankomatowych i wielu urządzeń codziennego użytku, o których nawet nie wiemy, że w środku mają kawałek krzemu "wyhodowany" metodą Czochralskiego. Nie bez powodu nazywa się twórcę metody "ojcem elektroniki", a nawet "Kopernikiem elektroniki".

Reklama

Jan Czochralski urodził się 23.X.1885 r. w Kcyni na Pałukach, będących wówczas pod zaborem pruskim, w rodzinie stolarza. Po ukończeniu Seminarium Nauczycielskiego wyjechał do Berlina.4 Szybko opanował tajniki metaloznawstwa, więcej - był jego współtwórcą. Największe osiągnięcia Czochralskiego powstały w latach 1916-1925 w Berlinie i Frankfurcie nad Menem, gdzie kierował bardzo dużym, jak na ówczesne czasy, laboratorium metaloznawczym firmy "Metallbank und Metallurgische Gesellschaft" A.G. Nie należy zapominać, że były to czasy ogromnego rozwoju nauki i techniki. Czochralski opracowywał nowe metody badawcze, przygotowywał nowe stopy o określonych własnościach. Słynny stop na panewki łożysk ślizgowych, zwany metalem "B" (lub metalem kolejowym - bahnmetal), nie tylko przyczynił się do rozkwitu kolejnictwa w Niemczech (mimo ograniczeń powojennych), ale i w wielu największych gospodarczo krajach. Samemu Czochralskiemu, jako twórcy patentu, przyniósł fortunę.