AFP

Galeria

Halloween (45 zdjęć)

Galeria

Śmierć na wesoło (12 zdjęć)

Oczywista oczywistość: Amerykanin potrafi. To naród urodzonych salesmanów. W amerykańskim tyglu topią się i bulgoczą elementy pozbierane z całego prawie świata. A amerykańscy salesmani wyławiają je z wrącego kotła i z białozębym uśmiechem upychają po całym świecie.

Nazwa Halloween to skrót od All Hallow's Eve - wigilii wszystkich świętych. Kojarzy się z fikającymi beztrosko szkielecikami, wieczorkami kinowymi z filmami Tima Burtona czy horrorami o Mike'u Myersie. Ewentualnie z koncertami gotyckich zespołów i oglądanymi w telewizji amerykańskimi dziećmi poprzebieranymi za zombie i gobliny, które pielgrzymują od domu do domu domagając się cukierków.

Halloween jednak jest tylko echem dawnego, celtyckiego zwyczaju. Mrocznego święta, podczas którego umarli i mieszkańcy Podziemi krążyli po zamglonych bezdrożach i dobijali się do zabitych na głucho okien domów. To Samhain.

Samhain to koniec lata - czasu słońca, życia i zbierania płodów. Zaczynała się era mroku, mgieł i zimna. Celtycki solarny bóg Lug słabł i wycofywał się, a wraz z nim jego opieka. Bramy oddzielające świat żywych od świata zmarłych znikały. Teraz z krain Podziemia, z krain śmierci - spod kurhanów, zza Zachodniego Morza - przybywali martwi przodkowie i sidhe - mieszkańcy podziemi.

Dusze zmarłych wracały do drogich sobie miejsc. Dopóki były to życzliwe duchy przodków - i dopóki nie rozdrażniało się ich - wszystko było w porządku. Duchy odwiedzały znane sobie kąty i znikały. Trzeba było zostawić im jedzenie, rozpalić w piecu, by mogły sie ogrzać. Gorzej, jeśli były to dusze pokutujące, dusze świeżo umarłych bądź upiory. Te poszukiwały ciał żywych ludzi, żeby w nich zamieszkać. Dlatego nikt - nikt żywy - nie powinien przebywać samotnie w Samhain. Samotny, trzęsący się ze strachu człowiek w mroczną, wietrzną i zamgloną noc był łatwym celem dla sidhe i pokutujących duchów.

Upiory rodziły się w mroku, tam, gdzie nie sięgało władztwo Luga. Żeby nie wpaść w ich moc i trzymać je z dala od domowych zabudowań należało podtrzymywać gasnącą siłę boga słońca: rozpalać ognie.

W wigilię Samhain, we właściwe celtyckie święto zmarłych - fleadh nan mairbh - mieszkańcy osad gromadzili się na głównych placach, gdzie rozpalali gigantyczne ognisko. Kończyło się lato i zaczynała zima, cała społeczność decydowała więc, które z hodowanych zwierząt należy zarżnąć, by przez mroźne miesiące wyżywić osadę. Był to też ostatni dzień by zebrać plon. Jakikolwiek owoc, który pozostał na drzewie po Samhain - stawał się niejadalny. Mówiono, że opluwają go wypełzające tego dnia z zaświatów złe duchy.

Zarzynano więc zwierzęta, a ich kości, jako ofiarę dla Luga, wrzucano to płonącego pośród osady ogniska. Stąd - notabene - angielska nazwa tych ogromnych ogni - bonfires. Ognie z kości. W zamierzchłych czasach w Samhain próbowano również przebłagać siły ciemności ofiarując im ofiary z ludzi.